Heinrich Heine (1797-1856)

Poznajcie się!

Dawid Żukowski, filologia germańska, UP

Heinrich Heine to jeden z najsłynniejszych niemieckich poetów. Swoje filozoficzne wizje i dążenia prezentował w literaturze traktującej o sprawach politycznych i społecznych. Usiłował „sprowadzić prozę niemiecką z krainy marzeń w oszałamiający wir życia, zajmuje się istotnymi konfliktami epoki”. Czasami w swych utworach tworzył coś na kształt bajkowego klimatu. Różnorodność form, luźna kompozycja, zmienność nastrojów, potrafił to wszystko połączyć w całość i to właśnie dodaje jego dziełom niepowtarzalnego uroku. Heinricha Heine można by uznać za protoplastę nowej ery w liryce. Poezji o tematyce społecznej przepełnionej grą słowem po to, by wyrazić wewnętrzne przekonania, które w przypadku Heinego nie zawsze podobały się władzy. Ostatecznie nałożono na niego cenzurę zabraniającą negatywne ukazywanie burżuazji.

            Heinrich Heine urodził się w Düsseldorfie 13. grudnia 1797 roku. Różne charaktery jego rodziców oraz wychowanie sprawiły, że Heinrich Heine od samego początku dostrzegał kontrast między ludźmi bogatymi i biednymi. W 1827 roku ukazała się „Księga pieśni” („Buch der Lieder”), zawierająca 13 wierszy lirycznych. Rok 1831 stanowi punkt zwrotny w biografii Heinricha Heinego. Przeprowadził się wtedy do Paryża. Fascynowała go filozofia Karola Marksa i nie tylko. Doszedł do wniosku, że okres artystyczny Goethego dobiegł końca. Domagał się, aby literatura poruszała problemy polityczne i społeczne. Żoną Heinricha Heinego była Augustine Mirat. Ślub odbył się w kościele św. Sulpicjusza w Paryżu. (1841). W latach 1840-1844 powstały dwie znane satyry w formie lirycznej. Heinrich Heine zmarł 17 lutego 1856 r, a trzy dni później został pochowany na cmentarzu Montmartre w Paryżu.

Twórca wybitnych dzieł literackich takich jak m.in. „Intermezzo liryczne” („Lyrisches Intermezzo”, 1823, tłum. Aleksander Kraushar);

„Powrót“ („Heimkehr“, 1823/1824);

„Podróż po Harzu“ („Die Harzreise“);

„Morze Północne” („Die Nordsee”, 1825/1826).

Najbardziej znana pieśń H. Heinego, to utwór pt. „Lorelei” (tłum. Robert Stiller), w którym melancholijny nastrój przeplata się z radością i miłością do kobiety, którą podmiot liryczny widzi w oddali na skale. W pieśni autor przedstawia swoje uczucia, cierpienia i wyjawia wszystkie smutki, które go dręczą. Wskutek tego nie może oderwać wzroku od kobiety i wkrótce doprowadza to do rozbicia statku.  

„Nowe wiersze” („Neue Gedichte”, 1844);

„Rycerz Olaf” („Ritter Olaf”) przetłumaczone przez Marię Konopnicką;

„Tkacze“ („Die schlesischen Weber“, 1844, tłum. Stanisław Ryszard Dobrowolski).

Znane satyry:

„Sen nocy letniej” („Atta Troll. Ein Sommernachtstraum“, 1842, wyd. pol. Maria Konopnicka);

„Niemcy – baśń zimowa“ („Deutschland. Ein Wintermärchen“, 1844, tłum. Stanisław Jerzy Lec).

Tłumaczenie na język niemiecki:

                    Heinrich Heine ist ein herausragender Vertreter der deutschen Literatur. Er konnte seine philosophischen Visionen und Bestrebungen auf poetische Weise hervorzaubern und verwebt seine Werke, die manchmal den Charakter eines scharfen Pamphlets aufweisen, mit Volksliedern. Manchmal schafft er auch eine märchenhafte Atmosphäre. Die Vielfalt der Formen, die lockere Komposition, die Veränderlichkeit der Stimmungen – all die Elemente   verbindet Heine zu einem Ganzen und genau das macht ihn so erfolgreich. Er führt eine neue Art des lyrischen Schreibens ein. Eine Art sozialer Poesie und Wortspiels, denn nur so konnte er dies ausdrücken, was er tief in seinem Herzen fühlte. Leider werden wir nicht erfahren, was er innerlich empfunden haben mag, als er seine literarischen Werke schrieb. Die Zensur, die Heinrich Heine auferlegt wurde, verbot ihm, negativ über die herrschende Bourgeoisie zu schreiben.

           Heine kritisierte die Nachgiebigkeit (Junges Deutschland) und richtete sich mit seinen Werken an das Bürgertum, das seiner Meinung nach die Regierung für seine Zwecke missbrauchte. Er vertrat die Ansicht, dass die Literatur zur Versöhnung aller Menschen beitragen sollte.

Verfasser herausragender literarischer Werke, u.a. Lyrisches Intermezzo 1823;

„Heimkehr“, 1823/1824;

„Die Harzreise“, 1826;

 „Auf seinen Reisen durch den Harz entwirft der Dichter ein buntes Mosaik aus realistischen Schilderungen, aus alten Erzählungen des Thüringer Volkes und Kommentaren zu politischen und gesellschaftlichen Fragen. Er geißelt die bürgerliche Unterwürfigkeit, die Heuchelei, verspottet den deutschen Adel, macht sich über die künstliche romantische Pose lustig, die nach „saurem Bier” und einem Nationalismus mit Lippenbekenntnissen riecht, die nicht durch Taten gestützt werden“.               

„Die Nordsee“, 1825/1826;

„Neue Gedichte“, 1844;

„Ritter Olaf“;

„Die schlesischen Weber“, 1844;

Berühmte Satiren:

„Atta Troll. Ein Sommernachtstraum“, 1842;

„Deutschland. Ein Wintermärchen“, 1844.